Bảng tóm tắt trợ từ tiếng Nhật
Những trợ từ người học dùng nhiều nhất và cách dùng chính. Bấm vào tên quy tắc trong kết quả kiểm tra để chuyển tới phần giải thích bên dưới.
| Trợ từ | Cách dùng chính | Ví dụ |
|---|---|---|
| はwa | Chủ đề: câu đang nói về điều gì; cũng dùng để đối chiếu. | 私は学生です。Tôi là sinh viên. |
| がga | Chủ ngữ, nhất là thông tin mới; đối tượng của 好き, 分かる, できる. | 雨が降っています。Trời đang mưa. |
| をo | Tân ngữ trực tiếp; đoạn đường đi qua hoặc nơi rời đi. | 公園を散歩します。Tôi đi dạo trong công viên. |
| にni | Đích đến, thời điểm cụ thể, nơi tồn tại, người nhận. | 三時に駅に着きます。Tôi đến ga lúc ba giờ. |
| でde | Nơi diễn ra hành động; phương tiện, công cụ hoặc ngôn ngữ. | 図書館で日本語で話します。Tôi nói chuyện bằng tiếng Nhật ở thư viện. |
| へe | Hướng hoặc đích đến (giống に khi nói “đi”). | 来週、京都へ行きます。Tuần sau tôi đi Kyoto. |
| とto | Cùng với (ai đó); và (liệt kê đủ); trích dẫn. | 友達と映画を見ました。Tôi đã xem phim với bạn. |
| からkara | Từ (nơi chốn hoặc thời gian); người cho trong もらう. | 九時から働きます。Tôi làm việc từ chín giờ. |
| までmade | Đến (nơi chốn hoặc thời gian). | 駅まで歩きます。Tôi đi bộ đến ga. |
| のno | Nối danh từ: sở hữu, bổ nghĩa (giống “của”). | 日本の文化văn hóa Nhật Bản |
| もmo | Cũng; thay cho は, が hoặc を. | 私も行きます。Tôi cũng đi. |
| やya | Và (nêu vài ví dụ trong nhiều thứ). | りんごやみかんを買いました。Tôi đã mua táo, quýt, v.v. |
| よりyori | Hơn (so sánh). | 弟は私より背が高いです。Em trai tôi cao hơn tôi. |
Phân biệt は và が
は đánh dấu chủ đề: điều đang được nói tới. が đánh dấu chủ ngữ, thường là thông tin mới.
私は田中です。 / 誰が田中さんですか。— 私が田中です。
Tôi là Tanaka. / Ai là anh Tanaka? — Tôi chính là Tanaka.Từ để hỏi làm chủ ngữ luôn đi với が, và câu trả lời cũng vậy.
誰が来ましたか。— 田中さんが来ました。
Ai đã đến? — Anh Tanaka đã đến.Trong mệnh đề bổ nghĩa cho danh từ, chủ ngữ đi với が (hoặc の), không đi với は.
これは私が書いた手紙です。
Đây là lá thư tôi đã viết.は có thể thêm nghĩa đối chiếu: “còn cái này thì (cái khác chưa chắc)”.
ケーキは好きです。
Bánh kem thì tôi thích (đồ ngọt khác thì chưa chắc).Thường cả hai đều đúng ngữ pháp, chỉ khác nhau ở điểm nhấn. Vì vậy công cụ ghi “cả hai đều được” và giải thích, thay vì coi một bên là sai.
雨が降っています。 / 雨は降っています。
Trời đang mưa. / Mưa thì đang mưa đấy.
Phân biệt に và で
に: nơi người hoặc vật tồn tại, sinh sống (いる, ある, 住む).
公園に子供がいます。
Trong công viên có trẻ con.で: nơi diễn ra hành động. Tiếng Việt đều nói “ở công viên”, nên rất dễ nhầm hai trợ từ này.
公園で子供が遊んでいます。
Trẻ con đang chơi ở công viên.に: đích đến, mục tiêu. で: phương tiện, công cụ, ngôn ngữ.
バスで学校に行きます。
Tôi đi học bằng xe buýt.に: thời điểm cụ thể (三時に, 月曜日に). Thời gian tương đối như 今日, 明日, 毎日 không dùng trợ từ.
明日、三時に会いましょう。
Ngày mai gặp nhau lúc ba giờ nhé.
Những lỗi trợ từ thường gặp
Dùng に thay vì で cho nơi diễn ra hành động
図書館に勉強します。
図書館で勉強します。
勉強する là hành động, nên nơi chốn đi với で. に dùng cho nơi tồn tại hoặc nơi đi đến. Tiếng Việt đều nói “ở thư viện”, nên đây là lỗi rất hay gặp.
Dùng を với 好き, 分かる hoặc できる
日本語を分かります。
日本語が分かります。
Những từ này diễn tả trạng thái, nên “đối tượng” của chúng đi với が. Cách nói “hiểu tiếng Nhật”, “thích bánh” trong tiếng Việt dễ khiến ta dùng を.
Dùng を với 会う hoặc 乗る
先生を会いました。
先生に会いました。
会う và 乗る đánh dấu người hoặc phương tiện bằng に.
Dùng は sau từ để hỏi
誰は来ましたか。
誰が来ましたか。
Từ để hỏi không thể làm chủ đề, nên khi làm chủ ngữ phải đi với が.
Thêm に sau 毎日, 明日 hoặc 来週
来週に日本へ行きます。
来週、日本へ行きます。
Từ chỉ thời gian tương đối không dùng trợ từ. Chỉ thời điểm cụ thể mới đi với に.
Các quy tắc trợ từ mà công cụ dùng
Mỗi lỗi công cụ báo đều gắn với một trong các quy tắc dưới đây.
は (chủ đề) và が (chủ ngữ)
は nêu chủ đề hoặc sự đối chiếu; が đánh dấu chủ ngữ, thường là thông tin mới. Nhiều khi cả hai đều đúng, chỉ khác điểm nhấn.
Đúng: 私は学生です。 / 私が学生です。(chính tôi mới là sinh viên)
Từ để hỏi làm chủ ngữ dùng が
Khi 誰, 何, どれ hoặc どこ là chủ ngữ, dùng が. Câu trả lời cũng dùng が.
Sai: 誰は来ましたか。
Đúng: 誰が来ましたか。
Chủ ngữ trong mệnh đề bổ nghĩa dùng が
Trong mệnh đề bổ nghĩa cho danh từ, chủ ngữ đi với が (hoặc の), không bao giờ đi với は.
Sai: 私は書いた手紙
Đúng: 私が書いた手紙
が với 好き, 上手, 分かる, できる, 欲しい
Những từ này diễn tả trạng thái, không phải hành động. Điều bạn thích, giỏi, hiểu, làm được hoặc muốn có đi với が.
Sai: ケーキを好きです。
Đúng: ケーキが好きです。
に cho nơi tồn tại, sinh sống
Với いる, ある và 住む, nơi chốn đi với に.
Sai: 東京で住んでいます。
Đúng: 東京に住んでいます。
で cho nơi diễn ra hành động
Khi làm việc gì đó ở một nơi, nơi đó đi với で.
Sai: 図書館に勉強します。
Đúng: 図書館で勉強します。
に / へ cho đích đến
Nơi đi đến, đến hoặc trở về đi với に hoặc へ.
Sai: 日本で行きます。
Đúng: 日本に行きます。 / 日本へ行きます。
に chỉ dùng với thời điểm cụ thể
Giờ và ngày cụ thể đi với に (三時に, 五月に). Từ chỉ thời gian tương đối (今日, 明日, 毎日, 来週) không dùng trợ từ.
Sai: 来週に行きます。
Đúng: 来週行きます。 / 月曜日に行きます。
を cho tân ngữ trực tiếp
Đối tượng chịu tác động của hành động đi với を.
Sai: 音楽に聞きます。
Đúng: 音楽を聞きます。
を cho đoạn đường đi qua
Với động từ di chuyển như 散歩する, 歩く, 渡る, 通る, con đường hoặc khu vực đi qua đi với を.
Sai: 道に散歩します。
Đúng: 道を散歩します。
を cho nơi rời đi
Với 出る (ra khỏi) và 卒業する, nơi rời đi đi với を.
Sai: 大学に卒業しました。
Đúng: 大学を卒業しました。
Động từ đi với に
会う, 乗る, 似る, 慣れる, 参加する, 入る và 着く đánh dấu người, phương tiện, sự kiện hoặc nơi chốn bằng に (会う và 似る cũng dùng được と).
Sai: バスを乗ります。
Đúng: バスに乗ります。
に cho người nhận
Người nhận một thứ gì đó (あげる, 送る, 教える…) đi với に.
Sai: 友達を本をあげました。
Đúng: 友達に本をあげました。
に cho mục đích “đi để…”
Với 行く, 来る và 帰る, mục đích (thân động từ hoặc danh từ như 買い物) đi với に.
Sai: 買い物を行きます。
Đúng: 買い物に行きます。
と cho “cùng với” ai đó
Người cùng làm việc gì đó đi với と.
Sai: 友達一緒に行きます。
Đúng: 友達と一緒に行きます。
で cho phương tiện, công cụ, ngôn ngữ
Cách thức làm việc gì đó (xe buýt, bút, tiếng Nhật) đi với で.
Sai: 日本語に話してください。
Đúng: 日本語で話してください。
から (từ) và まで (đến)
Điểm bắt đầu đi với から; điểm kết thúc đi với まで.
Sai: 会議は三時始まります。
Đúng: 会議は三時から始まります。 / 三時に始まります。
の giữa hai danh từ
Khi một danh từ bổ nghĩa cho danh từ khác, の nối chúng lại. Tiếng Việt thường bỏ “của”, nhưng tiếng Nhật không bỏ の.
Sai: 日本文化の本 (đúng) / 私本
Đúng: 私の本
も nghĩa là “cũng”
も thay cho は, が hoặc を; không thêm vào sau chúng.
Sai: 私はも行きます。
Đúng: 私も行きます。
Thiếu trợ từ
Câu thiếu một trợ từ cần thiết. Văn nói thân mật hay lược は, が và を, nhưng thể lịch sự và văn viết giữ lại; các trợ từ như に, で và と thì không lược.
Sai: 東京行きます。
Đúng: 東京に行きます。
Thừa trợ từ
Thêm trợ từ vào chỗ tiếng Nhật không dùng, thường gặp nhất là に sau 今日, 明日, 毎日 hoặc 来週.
Sai: 毎日に運動します。
Đúng: 毎日運動します。
Công cụ hoạt động thế nào
- Kiểm tra nhanh (miễn phí, không giới hạn): bộ tách từ tiếng Nhật tìm mọi trợ từ trong câu và kiểm tra các mẫu cố định, nơi từ đứng sau quyết định trợ từ, như 好き cần が và 会う cần に. Khi khớp mẫu, công cụ chỉ đánh dấu những gì chắc chắn sai trong tiếng Nhật chuẩn.
- Kiểm tra chuyên sâu (có lượt miễn phí mỗi ngày): mô hình AI xét từng trợ từ trong ngữ cảnh, kể cả は/が, に/で và trợ từ bị thiếu, rồi gắn mỗi lỗi với một quy tắc trên trang này.
- Mọi kết quả kiểm tra chuyên sâu đều được đối chiếu trước khi hiển thị: câu được đánh dấu phải trùng khớp hoàn toàn với câu bạn nhập, mỗi gợi ý phải là một trợ từ thật, và は/が chỉ bị coi là sai theo hai quy tắc rõ ràng (từ để hỏi, mệnh đề bổ nghĩa). Các trường hợp khác đều hiện “cả hai đều được”.
- Trước mỗi lần phát hành, cả hai kiểu kiểm tra đều được thử với các câu có lỗi đã biết, các câu đúng không được bắt lỗi, và các trường hợp は/が tuyệt đối không được coi là sai.
Việc chọn trợ từ có thể phụ thuộc vào ngữ cảnh mà công cụ không thấy, và đôi khi chỉ là vấn đề văn phong. Công cụ chỉ kiểm tra trợ từ; với chia động từ, từ vựng và phần còn lại, hãy dùng công cụ kiểm tra ngữ pháp tiếng Nhật.
Câu hỏi thường gặp
Trợ từ tiếng Nhật là gì?
Trợ từ (助詞) là những từ ngắn đặt sau một từ để cho biết vai trò của từ đó trong câu: は đánh dấu chủ đề, を đánh dấu tân ngữ, に chỉ đích đến hoặc thời gian, で chỉ nơi diễn ra hành động, v.v.
は và が khác nhau thế nào?
は đánh dấu chủ đề, điều câu đang nói tới, và có thể thêm nghĩa đối chiếu. が đánh dấu chủ ngữ, thường là thông tin mới. Từ để hỏi làm chủ ngữ luôn đi với が, chủ ngữ trong mệnh đề bổ nghĩa cũng vậy (私が書いた本). Ngoài ra, nhiều khi cả hai đều đúng với điểm nhấn khác nhau, nên công cụ giải thích sự khác biệt thay vì coi một bên là sai.
Khi nào dùng に, khi nào dùng で?
Dùng に cho nơi tồn tại, sinh sống (いる, ある, 住む), đích đến và thời điểm cụ thể. Dùng で cho nơi diễn ra hành động và cho phương tiện, công cụ, ngôn ngữ: 図書館で勉強する, バスで行く.
Công cụ kiểm tra trợ từ có miễn phí không?
Có. Kiểm tra nhanh miễn phí, không giới hạn. Kiểm tra chuyên sâu có 3 lượt miễn phí mỗi ngày khi không có tài khoản và 5 lượt khi đăng nhập; thành viên VIP của Tiếng Nhật Điểm 10 dùng không giới hạn.
Kiểm tra nhanh và kiểm tra chuyên sâu khác nhau thế nào?
Kiểm tra nhanh cho kết quả ngay và dùng quy tắc cố định, nên bắt được các mẫu lỗi phổ biến nhưng không phải tất cả. Kiểm tra chuyên sâu dùng AI để xét từng trợ từ trong ngữ cảnh, kể cả は/が, に/で và trợ từ bị thiếu.
Có kiểm tra được tiếng Nhật văn nói không?
Có. Văn nói thường lược bỏ は, が và を, công cụ sẽ không coi đó là lỗi. Nhưng nếu thiếu trợ từ cần có ngay cả trong văn nói, như に chỉ đích đến, công cụ sẽ đánh dấu.
Công cụ có kiểm tra ngữ pháp khác ngoài trợ từ không?
Công cụ chỉ sửa trợ từ, nhưng kiểm tra chuyên sâu sẽ liệt kê các lỗi khác nó phát hiện để bạn biết mà xem lại. Để soát lỗi toàn bộ, hãy dùng công cụ kiểm tra ngữ pháp tiếng Nhật.
Nguồn tham khảo
Kiểm tra lần cuối: